ملك شاه حسين بن ملك غياث الدين / محمد بن شاه محمود سيستانى

مقدمهء مصحح 39

احياء الملوك ( تاريخ سيستان تا عصر صفوى ) ( فارسى )

جنگل افتاد . اكثر كمانداران سيستان در پناه آن اسبان به كماندارى مشغول بودند و چون تير مردم سيستان كمتر شد و هرمرتبه دو سه هزار تير در ميان مردم ما ، از نشان درمىآمد ، به همان تير ايشان به مدافعهء ايشان مشغولى مىنموديم . در آن‌روز بنده را زرهى جز حمايت حق سبحانه و تعالى نبود و سپرى جز حفظ اللّه تعالى نداشت . چون اوراد صبح بنده متعارف بود ، ورق مصحفى به خط امير كل امير در بغل داشتم ، باوجود آنكه هفتاد تير در آن‌روز بر اعضاى بنده بند بود ، از اعجاز صاحب آن خط هيچ‌كدام كارگر نشده بود . به شاه مردان قسم كه يك دو كماندار در پهلوى بنده بود ، مدارايشان بر اين بود كه تير از قباى من بيرون مىآوردند و به جانب اوزبك مىانداختند . اگرچه الطاف الهى را نسبت به بندگان ، شاهد و دليل و برهان نمىبايد ، اما از آن‌روز ديگر از خصم انديشه نكردم و ديدن آن معركه باعث زيادتى توكل بر خالق جزء و كل گرديد . دلتنگىها و شكاياتى كه ملك شاه حسين از ملوك فراه و ملك جلال الدين محمود ، سلطان سيستان و ساير خويشان و نزديكانش پيدا كرده و سرانجام سبب شده است كه او از سيستان بيرون رود ، مىتواند دو منبع و سرچشمه داشته باشد . يا حقيقة خود ملك شاه حسين را فردى صاحب‌توقع و مدعى و در فكر گردآوردن مال‌ومنال بايد دانست ، يا اطرافيان او از كسانى بوده‌اند كه وارد حريم او مىشدند و با پايمال كردن حقوق حقه‌اش ، او را افسرده و دل‌آزرده مىكردند . با دلايلى كه ملك شاه حسين براى تبرئهء خويش در صفحات 488 - 494 آورده است ، مىتوان مانند قاضى بىنظرى به نفع او رأى داد و تندرويها و خشونتها و تزويرها و فكر مال‌اندوختن اطرافيان را سبب اين گله‌ها و شكايات دانست ملك شاه حسين كه از لذت مطالعه برخوردار بود و با خواندن آثار گذشتگان با روح بزرگ آنان ارتباط معنوى پيدا كرده بود ، كمتر به فكر متاع اين جهان بود و چشم‌پوشيها و گذشتهاى او كه در صفحات همين كتاب آمده است دليلى مثبت و كافى بر اين است كه اين مرد روحى پاك و بىآلايش و حساس داشته است . « 1 » همين دوروئيها و اختلافها و گاهى جنگها و منازعات افراد سلسلهء ملوك سيستان است كه سرانجام آنان را به وادى فنا و زوال كشانيد و بالاخره زمانى نگذشت كه سلسله‌اى كه صدها سال بر اين بخش از ايران حكمروا بودند از ميان رفت . آثار و نوشته‌هاى ملك شاه حسين : 1 - احياء الملوك در تاريخ سيستان از دوران باستانى تا تاريخ 1028 هجرى قمرى . اين كتاب را در نقاط مختلف نوشته و بالاخره آن را در قريهء فراه تمام كرده است . « 2 » 2 - كتاب مهر و وفا كه در جواب « نل و دمن شيخ فيض » گفته است در سال 1013 « 3 » 3 - تحفة الحرمين كه شرح مسافرت مكهء اوست در سال 1017 . اينست نمونه‌اى

--> ( 1 ) - احياء الملوك ص 349 و 350 . ( 2 ) - احياء الملوك ص 449 . ( 3 ) - همين كتاب ص 408 .